KVKK Uyumlu Dijital Danışan Onamı Nasıl Kurulur? Adım Adım Rehber
Aydınlatma metninden açık rızaya, zaman damgalı arşivden danışan haklarına kadar bir psikoloji pratiğinde KVKK uyumu için gereken adımlar.
Danışan verisi işleyen her psikolog, KVKK karşısında 'veri sorumlusu' konumundadır. Bu, soyut bir hukuki sıfat değil — aydınlatma yapma, açık rıza alma ve bunu ispat edebilme gibi somut yükümlülükler getirir. Aşağıda, bir muayenehanede veya klinikte KVKK uyumlu bir onam sürecinin nasıl kurulacağını adım adım ele alıyoruz.
1. Aydınlatma Metni
KVKK'nın 10. maddesi, veri sorumlusunun kimliğini, hangi verilerin hangi amaçla işlendiğini, verilerin kimlere ve neden aktarılabileceğini, toplama yöntemini ve hukuki sebebini, ilgili kişinin haklarını içeren bir aydınlatma yapılmasını zorunlu kılar. Bu metnin danışana randevu veya ilk görüşme öncesinde, anlaşılır bir dille ulaşması gerekir.
2. Açık Rıza
Sağlık verisi KVKK m.6 kapsamında özel nitelikli kişisel veridir ve işlenmesi kural olarak yasaktır. Bu yasağın iki istisnası vardır: ilgilinin açık rızası, ya da kamu sağlığının korunması ve tedavi hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla sır saklama yükümlülüğü altındaki kişiler tarafından işlenmesi. Psikologlar meslek sırrı yükümlülüğü altında olsa da, uygulamada danışandan ayrıca açık rıza almak, hem şeffaflığı sağlar hem de olası bir uyuşmazlıkta yazılı bir dayanak oluşturur.
- Rıza belirli bir konuya ilişkin olmalı (genel/blanket rıza geçersizdir)
- Rıza bilgilendirmeye dayanmalı (aydınlatma metni önce gösterilmeli)
- Rıza özgür iradeyle verilmeli (hizmeti almanın şartı haline getirilmemeli)
- Rızanın alındığını ispat yükü veri sorumlusuna, yani size aittir
3. Zaman Damgalı Arşivleme
İspat yükü sizde olduğu için, 'danışan formu imzaladı' demek yeterli değildir — ne zaman, hangi metne onay verdiği kayıt altında olmalıdır. Islak imzalı kağıt formlar kaybolabilir, dijital kayıtlar ise zaman damgasıyla saklandığında bir denetimde saniyeler içinde ibraz edilebilir hale gelir.
4. Danışan Haklarına Yanıt Verebilme
KVKK m.11, ilgili kişiye kendi verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltilmesini veya silinmesini talep etme gibi haklar tanır. Bu taleplerin nereye, nasıl ulaşacağını ve hangi sürede yanıtlanacağını önceden tanımlamış olmak, hem yasal yükümlülüğü karşılar hem de danışan güvenini artırır.
Bu dört adım bir kerelik bir 'form işi' değil, sürekli işleyen bir süreçtir: her yeni danışanla tekrarlanır ve arşivlenen kayıtlar yıllarca erişilebilir kalmalıdır.